Program Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 został zatwierdzony przez Komisję Europejską dnia 7 grudnia 2007 roku. Program wykorzystuje ponad 42 proc. Całości środków polityki spójności w Polsce, ponad 28 miliardów euro. W ramach programu realizowane są inwestycje infrastrukturalne w zakresie ochrony środowiska, transportu, energetyki, kultury i dziedzictwa narodowego, ochrony zdrowia i szkolnictwa wyższego.

 

Program ma na celu rozwój infrastruktury technicznej przy jednoczesnej poprawie i ochronie środowiska, zdrowia a także przy zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej, a przez to poprawę atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów.

 

W ramach programu realizowanych jest 15 priorytetów:

  1. Gospodarka wodno-ściekowa,
  2. Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi,
  3. Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska,
  4. Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska,
  5. Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych,
  6. Drogowa i lotnicza sieć TEN-T,
  7. Transport przyjazny środowisku,
  8. Bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe,
  9. Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna,
  10. Bezpieczeństwo energetyczne, w tym dywersyfikacja źródeł energii,
  11. Kultura i dziedzictwo kulturowe,
  12. Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia,
  13. Infrastruktura szkolnictwa wyższego,
  14. Pomoc techniczna - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego,
  15. Pomoc techniczna - Fundusz Spójności.

Dla gospodarki opadami najistotniejsze znaczenie posiada priorytet „Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi”.

I. ZŁOŻENIE WNIOSKU O DOFINANSOWANIE

 

Aby złożyć wniosek o dofinansowanie należy precyzyjnie czego dotyczyć ma projekt ubiegający się o dofinansowanie. Środki unijne przyznawane są na konkretne cele. W ramach każdego programu znajdują się działania, niekiedy również poddziałania. Każde z nich realizuje konkretnie określone cele oraz obszary wsparcia. Aby złożyć wniosek
o dofinansowanie należy wybrać taki program, i działanie, które najbardziej zgadza się z założeniami naszego projektu. Następnie w harmonogramie naboru wniosków należy sprawdzić kiedy nabór będzie otwarty, wypełnić wniosek zgodnie z instrukcją i złożyć z kompletem wymaganych załączników w odpowiedniej instytucji wdrażającej.

 

 

II. OCENA PROJEKTU

 

 

Każdy złożony wniosek o dofinansowanie podlega gruntownej ocenie. Ocena dzieli się na kilka etapów:

- etap oceny formalnej – wniosek weryfikowany jest pod kątem obowiązkowych kryteriów formalnych, m.in. kompletności dokumentacji, obowiązkowych podpisów, potwierdzeń zgodności z oryginałem,

- etap oceny merytorycznej – sprawdzeniu podlega treść projektu, to w jakim stopniu realizuje cele programowe,

- etap oceny merytorycznej w trybie konkursowym – ocenione merytorycznie projekty są ze sobą porównywane pod względem zdobytych punktów. Na tej podstawie tworzona jest lista rankingowa, a dofinansowanie otrzymają tylko najlepsze projekty.

 

III. PODPISANIE UMOWY

 

Środki finansowe na dany projekt zostają zarezerwowane dopiero przy podpisaniu umowy. Aby je otrzymać należy wywiązać się ze wszystkich obowiązków zawartych w umowie o dofinansowanie. Umowa zawiera wszystkie szczegóły dotyczące projektu, w tym zobowiązania stron, harmonogram realizacji projektu oraz budżet. W niej zawarte są również szczegóły rozliczania oraz promocji projektu. W każdym wypadku umowę należy uważnie przeczytać.

 

IV. REALIZACJA DZIAŁAŃ

 

Niektóre podmioty, w tym jednostki samorządu terytorialnego mogą realizować inwestycje, na własne ryzyko, przed podpisaniem umowy o dofinansowanie, kiedy jeszcze nie ma pewności czy beneficjent dotację otrzyma. W trakcie realizacji projektu należy bezwzględnie zbierać wszelkie dokumenty związane z realizacją, m.in. umowy, faktury, potwierdzenia płatności, protokoły, ale równie istotne znaczenie mają gwarancje czy certyfikaty. Będą wymagane przy złożeniu wniosku o płatność.

Wniosek o płatność jest dokumentem składanym na specjalnym formularzu w trakcie trwania projektu oraz na jego zakończenie. Po weryfikacji staje się on podstawą do rozliczania projektu i wypłaty dotacji.

Bardzo ważnym elementem realizacji projektu jest jego odpowiednia promocja. Należy umieszczać znaki unijne w widocznych miejscach, tak aby zachęcać do ubiegania się o środki unijne swoje środowisko. Informację o realizowanym projekcie dobrze zamieszczać na stronie internetowej oraz tablicach informacyjnych w pobliżu realizowanych inwestycji.

W przypadku braku odpowiedniej promocji projektu dotacja może zostać odebrana.

 

V. SPRAWOZDAWCZOŚĆ

 

W umowie o dofinansowanie umieszczona jest informacja jak często należy składać wniosek o płatność, którego częścią jest sprawozdanie z realizacji projektu. W sprawozdaniu zamieszcza się krótki opis prezentujący stan realizacji poszczególnych etapów projektu, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. Część sprawozdawcza wniosku o płatność zawierać powinna również opis dalszych etapów, które wnioskodawca zamierza realizować.

Wniosek o płatność wraz ze sprawozdaniem z realizacji projektu należy złożyć również wtedy, gdy nie poniesiono żadnych kosztów. Pełni on wtedy rolę sprawozdania.

 

Aby otrzymać dofinansowanie na konto należy rozliczyć odpowiednio projekt. W tym celu składamy wniosek o płatność. Wniosek musisz złożyć zawsze kiedy:

- wnioskujesz o refundację kosztów, które już poniosłeś,

- wnioskujesz o przekazanie zaliczki na realizację projektu,

- chcesz rozliczyć otrzymane zaliczki – wtedy musisz wykazać wydatki, które poniosłeś i opłaciłeś z otrzymanych wcześniej zaliczek,

- jesteś jednostką sektora finansowa publicznych, a środki na projekt zostały zapisane w Twoim budżecie – rozliczenie wydatków,

- przekazujesz informację o postępie rzeczowym projektu.

 

Wniosek o płatność jest wnikliwie sprawdzany i oceniany. W przypadku błędów lub niejasności podlega uzupełnieniu i poprawieniu. W części rzeczowej wniosku należy opisać zgodność przebiegu realizacji projektu z założeniami zawartymi we wniosku o dofinansowanie i umowie. Część finansowa zawiera natomiast koszty już poniesione.

 

VI. KONTROLA PROJEKTU

 

Podpisanie umowy o dofinansowanie wiąże się z obowiązkiem poddania się kontroli. Ma ona na celu sprawdzenie czy sposób, w jaki projekt jest prowadzony, jest zgodny z tym co przewiduje umowa. Odmowa poddania się kontroli, lub utrudnianie jej przeprowadzenia może skutkować wypowiedzeniem umowy.

 

Kontrola odbywa się w siedzibie wnioskodawcy (siedziba firmy, organizacji; urząd gminy), w miejscu realizacji projektu (inwestycji) lub w siedzibie instytucji, z którą umowa o dofinansowanie została podpisana. Sprawdzeniu podczas kontroli podlegają wszelkie dokumenty związane z realizacją projektu, wskaźniki produktu i rezultatu, promocja projektu. Osoby prowadzące kontrole mogą wejść na teren związany z realizacją projektu, oraz do wszystkich pomieszczeń w których był on realizowany. Podczas kontroli należy zapewnić kontrolującym dostęp do wszystkich dokumentów i plików związanych z realizowanym projektem, a ponadto zapewnić obecność osób posiadających pełną wiedzę, mogących wyjaśnić wszelkie niejasności „na miejscu”.

 

Wyniki przeprowadzonej kontroli są przedstawiane na piśmie w formie informacji pokontrolnej, wraz z zaleceniami pokontrolnymi, o ile takie występują. Przelew na konto beneficjent otrzyma jeżeli kontrola przejdzie pomyślnie oraz pozytywnie przebiegnie weryfikacja wniosku o płatność. Wtedy projekt można uznać za zakończony.

 

Pamiętać należy, że projekt finansowany przy udziale środków unijnych, powinien zachować odpowiednią „trwałość projektu”. Oznacza to, że przez określony czas projekt nie powinien zostać poddany znaczącej weryfikacji tj.:

- modyfikacji mającej wpływ na charakter lub warunki realizacji projektu lub powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny,

- wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury lub z zaprzestania działalności produkcyjnej.

 

GOSPODARKA ODPADAMI I OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI

Priorytet wspiera działania w zakresie zapobiegania oraz ograniczania wytwarzania odpadów komunalnych, wdrażania technologii odzysku, w tym recyklingu, wdrażania technologii ostatecznego unieszkodliwiania odpadów komunalnych, a także likwidacji zagrożeń wynikających ze składowania odpadów oraz rekultywacja terenów zdegradowanych.

Priorytet „Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi” ma na celu zwiększenie korzyści gospodarczych poprzez zmniejszenie udziału odpadów komunalnych składowanych i rekultywację terenów zdegradowanych oraz ochronę brzegów morskich.

 

W szczególności celami priorytetu są:

- redukcja ilości składowanych odpadów komunalnych i zwiększenie udziału odpadów
komunalnych poddawanych odzyskowi i unieszkodliwianiu innymi metodami niż
składowanie oraz likwidacja zagrożeń wynikających ze składowania odpadów zgodnie z krajowym i wojewódzkimi planami gospodarki odpadami,

- zwiększenie powierzchni terenów przywróconych do właściwego stanu poprzez rekultywację terenów zdegradowanych, zabezpieczenie osuwisk oraz brzegów morskich przed zjawiskiem erozji.

 

Beneficjenci:

Program nastawiony jest na wspomaganie w szczególności  zakładów zagospodarowania odpadów, będących podstawą gospodarki odpadami. Jednak z dofinansowania, w tym priorytecie, mogą korzystać także inne podmioty, w tym jednostki samorządu terytorialnego. Głównymi beneficjentami programu mają być:

- jednostki samorządu terytorialnego i ich związki,

- administracja rządowa,

- przedsiębiorcy,

- inspekcje i straże w zakresie ochrony środowiska,

- jednostki naukowe, szkoły wyższe,

- instytucje kultury,

- zakłady opieki zdrowotnej,

- partnerstwa publiczno-prywatne,

- organizacje pozarządowe,

- kościoły i związki wyznaniowe.

 

Wsparcie uzyskają m.in. projekty polegające na budowie:

- punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, w szczególności niebezpiecznych,

- składowisk (jako element zakładu zagospodarowania odpadów),

- instalacji umożliwiających przygotowanie odpadów do procesów odzysku, w tym recyklingu,

- instalacji do termicznego przekształcania opadów komunalnych z odzyskiem energii,

- instalacji o unieszkodliwiania opadów komunalnych w procesach innych niż składowanie.

 

Priorytet przyczynić się ma do wdrożenia nowoczesnych technologii odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, w tym ich termicznego przekształcania, a także recyklingu.

 

W ramach priorytetu Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi„ realizowane są działania:

- Działanie 2.1 Kompleksowe przedsięwzięcia z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi ze szczególnym uwzględnieniem odpadów niebezpiecznych,

- Działanie 2.2 Przywracanie terenom zdegradowanym wartości przyrodniczych i ochrona brzegów morskich.

 

Działanie 2.1 Kompleksowe przedsięwzięcia z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi ze szczególnym uwzględnieniem odpadów niebezpiecznych.

 Działanie ma na celu przeciwdziałanie powstawaniu odpadów , redukcję ilości składowanych odpadów komunalnych i zwiększenie udziału odpadów komunalnych poddawanych odzyskowi i unieszkodliwianiu innymi metodami niż składowanie oraz likwidację zagrożeń wynikających ze składowania odpadów zgodnie z krajowym i wojewódzkimi planami gospodarki odpadami.

Dofinansowanie udzielane jest w formie bezzwrotnej pomocy w wysokości do 85 % kosztów kwalifikowanych, przy czym w przypadku jednostki samorządu terytorialnego lub jednostki podległej wkład własny musi wynosić przynajmniej 5 proc. kosztów kwalifikowanych. Beneficjentami działania mogą zostać jednostki samorządu terytorialnego i ich związki, podmioty świadczące usługi publiczne ramach realizacji obowiązków własnych jednostek samorządu terytorialnego oraz Marszałkowie Województw – w przypadku kompleksowych projektów dotyczących rekultywacji składowisk odpadów komunalnych lub ich wydzielonych części na cele przyrodnicze.

 

Aby uzyskać wsparcie w ramach działania 2.1 projekty muszą obejmować kompleksowe systemy gospodarowania odpadami komunalnymi uwzględniające co najmniej: działania prewencyjne, selektywne zbieranie, przygotowywanie odpadów o odzysku lub unieszkodliwiania oraz, o ile wynika to z planów gospodarki odpadami, instalacje do odzysku, w tym recyklingu oraz unieszkodliwiania, a także działania na rzecz likwidacji zagrożeń wynikających ze składowania odpadów zgodnie z krajowym i wojewódzkimi planami gospodarki odpadami.

Ponadto wsparcie uzyskać mogą projekty obejmujące budowę:

- punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, w szczególności odpadów niebezpiecznych,

- instalacji umożliwiających przygotowane odpadów do procesów odzysku, w tym recyklingu, w szczególności demontażu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz przetwarzania odpadów z niego powstałych, demontażu mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, sortowania odpadów selektywnie zbieranych, mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych i odpadów pozostałych po selektywnym zbieraniu odpadów zawierających odpady ulegające biodegradacji,

- instalacji do odzysku, w tym recyklingu poszczególnych rodzajów odpadów komunalnych lub odpadów powstałych w wyniku ich przetwarzania,

- instalacji do termicznego przekształcania odpadów komunalnych z odzyskiem energii,

- instalacji do unieszkodliwiania odpadów komunalnych w procesach innych niż składowanie.

 

Działanie 2.2 Przywracanie terenom zdegradowanym wartości przyrodniczych i ochrona brzegów morskich

 

Działanie ma na celu zwiększenie ilości terenów przywróconych do właściwego stanu przez rekultywację terenów zdegradowanych, zabezpieczenie osuwisk oraz zabezpieczenie brzegów morskich przed zjawiskiem erozji. W ramach działania będą mogły być realizowane wyłącznie projekty wielkoobszarowe na terenach niezurbanizowanych i jedynie w sytuacji, gdy obecny właściciel gruntu nie jest odpowiedzialny za powstanie zanieczyszczenia lub degradację środowiska (nie dotyczy projektów, których beneficjentem jest wojsko).

 

Dofinansowanie przekazywane jest beneficjentowi w formie pomocy bezzwrotnej. Wysokość dofinansowania wynosi odpowiednio:

- jednostki samorządu terytorialnego i ich związki, podmioty świadczące usługi z zakresu zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, PGL Lasy Państwowe i jego jednostki organizacyjne - 85%,

- wojewodowie, urzędy morskie, wojsko – jednostki organizacyjne podległe Ministrowi Obrony Narodowej oraz dla których jest on organem założycielskim lub organem nadzorczym– 100%,

- podmioty odpowiedzialne za realizację zadań wymienionych na liście indykatywnej:

  • w przypadku jednostek budżetowych i innych jednostek sektora finansów publicznych, zapewniających wkład własny ze środków budżetu państwa - 100%,
  • w przypadku jednostek sektora finansów publicznych, zapewniających wkład własny ze środków innych niż budżet państwa (np. prywatne, inne środki publiczne) - 85%.

Ponadto w przypadku jednostek samorządu terytorialnego minimum 5 proc wydatków kwalifikowanych musi być pokryte z wkładu własnego lub nie podlegających umorzeniu pożyczek. Minimalna wartość projektów to 20 mln zł.

 

Więcej informacji o Programie znajdą państwo pod adresem: www.pois.gov.pl

 

Opracował: Dominik Krzysztofowicz

Powrót do góry