Odpady

Dokumentem planistycznym obejmującym swym zakresem zadania konieczne do zapewnienia zintegrowanej gospodarki odpadami w kraju, w sposób zapewniający ochronę środowiska, przy uwzględnianiu obecnych i przyszłych możliwości i uwarunkowań ekonomicznych oraz zgodnym z Polityką ekologiczną Państwa jest Krajowy plan gospodarki odpadami. Krajowy plan gospodarki odpadami 2014 określający kierunki polityki w zakresie gospodarki odpadami został przyjęty uchwałą Nr 217 Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2010 r. (M. P. Nr 101, poz. 1183).

 

Zawiera on: program zapobiegania powstawaniu odpadów, w odniesieniu do poszczególnych typów odpadów, którego obowiązek opracowania wynika z art. 29 nowej dyrektywy ramowej, strategię redukcji składowania odpadów ulegających biodegradacji, przygotowaną na podstawie art. 5 dyrektywy 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów, plan gospodarki odpadami opakowaniowymi wynikający z art. 14 dyrektywy 94/62/WE z 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych.

 

Do głównych kierunków działań zawartych w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami 2014 w zakresie systemu gospodarki odpadami, można zaliczyć: wspieranie wdrażania efektywnych ekonomicznie i ekologicznie technologii odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym technologii pozwalających na recykling oraz odzysk energii zawartej w odpadach w procesach termicznego i biochemicznego ich przekształcania, wyeliminowanie praktyk niewłaściwej eksploatacji i rekultywacji składowisk odpadów, oraz intensyfikacja edukacji ekologicznej promującej właściwe postępowanie z odpadami oraz prowadzenie skutecznej kampanii informacyjno-edukacyjnej w tym zakresie.

 

Prawa i zadania określone w celach Polityki Ekologicznej Państwa dotyczące opadów:

-  znaczne zwiększenie odzysku energii z odpadów komunalnych w sposób bezpieczny dla środowiska,

-  zamknięcie wszystkich składowisk, które nie spełniają standardów Unii Europejskiej i ich rekultywacja,

-  utrzymanie tendencji oddzielenia ilości wytwarzanych odpadów od wzrostu gospodarczego kraju (mniej odpadów na jednostkę produktów, mniej opakowań, dłuższe okresy życia produktów itp.),

ü  sporządzenie spisu zamkniętych oraz opuszczonych sk³adowisk odpadów wydobywczych, wraz z identyfikacją obiektów wpływających znacząco na środowisko (obowiązek wynikający z dyrektywy 2006/21/WE oraz ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych (Dz. U. Nr 138, poz. 865),

-   eliminacja kierowania na składowiska zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz zużytych baterii i akumulatorów,

-  pełne zorganizowanie krajowego systemu zbierania wraków samochodów i demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji,

-  takie zorganizowanie systemu preselekcji sortowania i odzysku odpadów komunalnych, aby na składowiska nie trafiało ich więcej niż 50% w stosunku do odpadów wytworzonych w gospodarstwach domowych.

 

Poprzez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach). Za odpady komunalne uznaje się odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców od­padów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; zmieszane odpady komunalne pozostają zmieszanymi odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości (art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach).

 

Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Z punktu widzenia miejsca powstawania odpadów rozróżnia się odpady komunalne, obejmujące odpady pochodzące z domów, ulic i obiektów użyteczności publicznej oraz odpady przemysłowe.

 

 Poprzez posiadacza odpadów  rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władają­cy powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21).

 

 Wytwórcą odpadów rozumie się przez to każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urzą­dzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach, Dz. U. z 2013 r. poz. 21).

 

Przepisów ustawy o odpadach nie stosuje się do: (1) mas ziemnych lub skalnych usuwanych albo przemieszczanych w związku z realizacją inwestycji lub prowadzeniem eksploatacji kopalin wraz z ich przerabianiem, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub o pozwoleniu na budowę określają warunki i sposób ich zagospodarowania, (2) mas ziemnych pochodzących z pogłębiania akwenów w związku z utrzymaniem infrastruktury zapewniającej dostęp do portów, a także z pogłębiania innych zbiorników wodnych związku z utrzymaniem i regulacja wód, stanowiących niezanieczyszczony urobek, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub o pozwoleniu na budowę określają warunki i sposób ich zagospodarowania, (3) odpadów promieniotwórczych w rozumieniu przepisów prawa atomowego, (4) gazów i pyłów wprowadzanych do powietrza, (5) ścieków w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska, (6) odchodów zwierząt, obornika, gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania w sposób i na zasadach określonych o nawozach i nawożeniu, (7) substancji wykorzystywanych jako czynniki chłodnicze przeznaczone do regeneracji.

 

Polska przystępując do Unii Europejskiej zobowiązała się do wprowadzenia szeregu działań, które w konsekwencji powinny zmierzać do uporządkowania gospodarki odpadami,  w szczególności prowadzić do ograniczenia ilości deponowanych odpadów komunalnych oraz zmniejszenia w kolejnych odstępach czasowych udziału w nich odpadów biodegradowalnych.

Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie z lipca 2011 r. wprowadziła istotne zmiany w stosunku do stanu prawnego obowiązującego wcześniej. Główne cele ustawy to przede wszystkim chęć uszczelnienia obecnie funkcjonującego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, całkowite wyeliminowania nielegalnych wysypisk odpadów. Zmniejszenie dodatkowych zagrożeń dla środowiska wynikających z transportu odpadów komunalnych z miejsc ich powstania do miejsc odzysku lub unieszkodliwiania, przez podział na regiony gospodarki odpadami. Monitorowanie sposobu postępowania z odpadami komunalnymi przez właścicieli nieruchomości, przedsiębiorców oraz gminy. Upowszechnienie prowadzenia selektywnego zbierania odpadów komunalnych „u źródła”. Zmniejszenie ilości składowanych odpadów komunalnych. Zapewnienie powstania odpowiednich instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów komunalnych. Zwiększenie liczby nowoczesnych instalacji do odzysku, w tym recyklingu, oraz unieszkodliwiania odpadów komunalnych w sposób inny niż składowanie.

 

Nowy system gospodarowania odpadami niesie nowe obowiązki na uczestników systemu gospodarki odpadami, w tym wytwórców, przedsiębiorców oraz jednostki samorządu terytorialnego. Zakłada nowe zadania niezbędne do osiągnięcia założonych celów oraz jednoznacznie definiuje terminy, do których określone cele powinny być osiągnięte.

 

Wdrożenie systemu jest składową zadania własnego gminy, polegającego na zapewnianiu czystości i porządku na swoim terenie i tworzenia warunków niezbędnych do ich utrzymania. System obejmuje odbieranie, transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych, tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, obsługa administracyjna systemu. Za organizację systemu odpowiada gmina,
 jednym z pierwszych działań, które gmina musi przeprowadzić, jest zapewnienie właściwej podstawy prawnej dla systemu na poziomie gminy.

 

Głównym założeniem ustawy jest przyjęcie przez gminy obowiązków właścicieli nieruchomości w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi w zamian za uiszczoną opłatę. Na podstawie analizy odpadów gmina ustala stawkę i sposób wyliczania opłaty w drodze uchwały. Opłata może być zależna w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy od: liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość albo ilości zużytej wody z danej nieruchomości albo powierzchni lokalu mieszkalnego. Rada gminy może przyjąć uchwałę stanowiącą akt prawa miejscowego w sprawie przyjęcia opłat od właścicieli nieruchomości na których nie zamieszkują mieszkańcy wtedy to opłata za odpady będzie stanowiła iloczyn liczby pojemników z odpadami komunalnymi powstałymi na danej nieruchomości oraz ustalonej przez gminę stawki za pojemnik o określonej pojemności.

 

Poprzez nieruchomości niezamieszkane rozumie się nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, o których mowa w art. 6c ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie.

 

Do tej grupy należą między innymi: domki letnisko­we i domki na rodzinnych ogrodach działkowych, o ile nie są zamieszkane na stałe, szkoły, przedszkola, żłobki, biblioteki, urzędy administracji rządowej i samorządowej, domy i ośrodki kultury i sportu, cmentarze, zakłady kremacji, zajezdnie zbiorowej komunikacji pasażerskiej, bazy służb komunalnych, ujęcia wody, stacje uzdatniania wody, oczyszczalnie ścieków, zakłady przetwarzania i unieszkodliwiana odpadów, w tym spalarnie, elektrocie­płownie, stacje kolejowe, torowiska kolejowe, bazy postojowe i obsługowe kolei, stacje kolei linowych i wyciągów narciarskich, stoki narciarskie, dworce autobusowe, lotniska, porty, boiska i stadiony sportowe, skateparki, ścieżki i szlaki rowerowe oraz turystyczne, posterunki straży gminnych, policji i innych służb, strażnice straży pożarnych, straży granicznych, zakłady karne, areszty śledcze, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich, parki, place, zieleńce i publiczne obszary zielone, ulice i drogi wraz z chodnikami i ścieżkami rowerowymi, parkingi strzeżone, miejsca obsługi podróżnych, bazy obsługi technicznej dróg, w tym autostrad, ogrody botaniczne, dendrologiczne, zoologiczne, palmiarnie, przychodnie lekarskie i weterynaryjne, restauracje, stołówki, bary, puby, szpitale, hotele i hostele, w części gospodarstwa agroturystyczne, domy wycieczkowe, schroniska, pensjonaty, nieobejmujące siedliska części gospodarstw rolnych, lasy, obszary pokryte wodami, urzędy celne, biura, sklepy, wszelkiego rodzaju zakłady produkcyjne, usługowe, składowe, magazynowe i logistyczne i tym podobne.

 

Dodatkowo istnieją tzw. nieruchomości mieszane, poprzez które rozumie się nieruchomości, których część jest zamieszkana, pozostała niezamieszkana, a powstają na niej odpady komunalne, dla których wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obliczana jest zgodnie z zapisami art. 6j ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie pod warunkiem, że podjęta została przez radę gminy uchwała o objęciu zorganizowanym przez gminę odbiorem nieruchomości niezamieszkanych.

 

 Ustawa daje czas – jest to 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, na wprowadzanie poszczególnych elementów systemu tak, aby zaczął on działać najpóźniej w dniu 1 lipca 2013 r.

 

Od 01.01.2012 r.: gmina powinna podjąć działania, aby zapewnić uzyskanie określonych przepisami poziomów odzysku i recyklingu, gmina tworzy i prowadzi rejestr działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych.

 

Do końca 2012 r. rady gmin mają obowiązek przyjąć uchwałę: zmieniającą uchwałę w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w sprawie metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki opłaty, dotyczącą terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, dotyczącą wzoru deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadam komunalnymi, w tym terminów i miejsca składania deklaracji, w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych.

 

Do 1 lipca 2013 r. gminy mają czas na  wdrożenie ustawy na podstawie przyjętych uchwał jak również powinny zostać zakończone procedury przetargowe.

 

Gminy poprzez realizację zadania, które polega na zapewnieniu budowy, utrzymaniu i eksploatacji regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, są obowiązane do: 1) przeprowadzenia przetargu na wybór podmiotu, który będzie budował, utrzymywał lub eksploatował regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych, lub 2) dokonania wyboru podmiotu, który będzie budował, utrzymywał lub eksploatował regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publicznoprywatnym, lub 3) dokonania wyboru podmiotu, który będzie budował, utrzymywał lub eksploatował regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz. U. Nr 19, poz. 101, z późn. zm.).

 

 

Regulacje Unii Europejskiej w zakresie gospodarowania odpadami:

 

Dyrektywy i Rozporządzenia Unii Europejskiej z zakresu gospodarki odpadowej:

- dyrektywa Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów (Dz. Urz. WE L 182 z 16.07.1999, str. 1, z późn. zm.),

- dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/96/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (Dz. Urz. WE L 37 z 13.02.2003, str. 24 – 39 i L 345 z 31.12.2003, str. 106, z późn. zm.),

- dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz. U. L 334 z 17.12.2010, str. 17). Zgodnie z art. 81 w/w dyrektywy z dniem 7 stycznia 2014 r. tracą moc: dyrektywa w sprawie spalania odpadów 2000/76/WE oraz dyrektywa w sprawie odpadów z przemysłu dwutlenku tytanu 78/176/EWG;

- dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz. Urz. L 312 z 22.11.2008, str. 3 - 30),

- dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/76/WE z dnia 4 grudnia 2000 r. w sprawie spalania odpadów (Dz. Urz. WE L 332 z 28.12.2000, str. 91, z późn. zm.),

- dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/66/WE z dnia 6 września 2006 r. w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów oraz uchylająca dyrektywę 91/157/EWG (Dz. Urz. WE L 266 z 26.09.2006, str. 1, z późn. zm.),                        

- dyrektywa Rady 78/176/EWG z dnia 20 lutego 1978 r. w sprawie odpadów z przemysłu dwutlenku tytanu (Dz. Urz. WE L 054 z 25.02.1978, str. 19, z późn. zm.),

- dyrektywa Rady 86/278/EWG z dnia 12 czerwca 1986 r. w sprawie ochrony środowiska, a szczególnie gleb, przy stosowaniu osadów ściekowych w rolnictwie (Dz. Urz. WE L 181 z 04.07.1986, str. 6, z późn. zm.),

- dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 94/62/WE z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Dz. Urz. WE L 365 z 31.12.1994, str. 10, z późn. zm.),

- dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. Urz. WE L 269 z 21.10.2000, str. 34, z późn. zm.),

- dyrektywa 2006/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie gospodarowania odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego oraz zmieniająca dyrektywę 2004/35/WE (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 15, z późn. zm.),

- dyrektywa Rady 96/59/WE z dnia 16 września 1996 r. w sprawie unieszkodliwiania (usuwania) polichlorowanych bifenyli i polichlorowanych trifenyli (PCB/PCT) (Dz. Urz. WE L 243 z 24.09.1996, str. 31, z późn. zm.),

- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) Dz. U. L 300 z 14.11.2009,

- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2150/2002 z dnia 25 listopada 2002 r. w sprawie statystyki w zakresie odpadów (Dz. Urz. WE L 332 z 09.12.2002, str. 1, z późn. zm.),

- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów  Dz. U. L 190 z 12.7.2006

 

       

Powrót do góry